«چطور می‌شود به تنبلی غلبه کرد؟» پرسشی است که سال‌ها پیش یکی از خوانندگان این‌جا پرسید و هنوز از رایج‌ترین پرسش‌هاست. این نوشته جواب کوتاه و عملی آن است.
پیش از هر چیز: تنبلی همیشه تنبلی نیست
وقتی کاری را شروع نمی‌کنیم، زود نام «تنبلی» رویش می‌گذاریم. ولی پشت آن اغلب دلیل دیگری هست:
- کار بزرگ یا مبهم است و نمی‌دانیم اولین حرکت چیست.
- خسته‌ایم یا کم خوابیده‌ایم.
- از نتیجه می‌ترسیم؛ از اینکه خوب درنیاید.
- کار به‌نظرمان بی‌معنا یا بی‌ربط به چیزی که می‌خواهیم می‌آید.
- حواس‌پرتی دم دست است و کار سخت دورتر.
اگر دلیل تو یکی از این‌هاست، راه‌حلش «بیشتر تلاش کردن» نیست؛ عوض کردن شکل شروع است.
یک نکتهٔ مهم: اگر چند هفته است که در همهٔ کارها، حتی کارهایی که پیش‌تر دوست داشتی، بی‌انرژی و بی‌علاقه‌ای، معمولاً این تنبلی نیست. با یک پزشک یا روان‌شناس حرف بزن.
شش قدم کوچک
- شروع را دو دقیقه کن. به خودت نگو «گزارش را می‌نویسم»؛ بگو «دو دقیقه فایل را باز می‌کنم و جملهٔ اول را می‌نویسم.» شروع‌کردن سخت‌ترین بخش است و بعد از آن، ادامه‌دادن معمولاً ساده‌تر می‌شود.
- اولین حرکتِ بدنی را مشخص کن. «ورزش کنم» مبهم است؛ «کفش‌ها را بپوشم و در را باز کنم» روشن است. هرچه اولین قدم ملموس‌تر باشد، ذهن کمتر بهانه می‌آورد.
- شروع را به عادتی که داری بچسبان. جمله‌ای به شکل «اگر … آنگاه …» بساز: «اگر چای صبحم را ریختم، آنگاه ده دقیقه می‌نویسم.» پژوهش‌های روان‌شناسی دربارهٔ «نیت اجرایی» نشان داده‌اند چنین جمله‌هایی احتمال انجام‌دادن کار را بالا می‌برند.
- راه را صاف کن. کارِ لازم را آسان‌تر و حواس‌پرتی را سخت‌تر کن: موبایل را به اتاق دیگر ببر، وسیله‌ها را از شب پیش بچین، برنامه‌های پرحاشیه را ببند.
- زمان را کوتاه و معلوم کن. بیست‌وپنج دقیقه کار و پنج دقیقه استراحت؛ تایمر بگذار. وقتی می‌دانی پایانی هست، شروع سبک‌تر می‌شود.
- شاهد و پاداش کوچک بگذار. به کسی بگو چه می‌کنی، یا بعد از تمام‌شدن کار، کار کوچکی که دوست داری انجام بده. هدف تنبیه نیست؛ پیوندی خوشایند با شروع‌کردن است.
اگر امروز نشد
روزهایی هست که برنامه به‌هم می‌خورد. این هم بخشی از مسیر است. پژوهش‌هایی نشان داده‌اند آدم‌هایی که بعد از یک ناکامی خودشان را سرزنش می‌کنند، کار را بیشتر عقب می‌اندازند و کسانی که با خودشان مهربان‌ترند راحت‌تر برمی‌گردند. پس فردا دوباره از دو دقیقه شروع کن.
برای ساخت عادت‌های پایدار هم این دو نوشته را ببین: ۳ قدم تا ساخت یا ترک عادت و عادتت را ترک نکن.
دیدگاهتان را بنویسید